کتاب شهيد فاتح (عاشورا پژوهی)

منابع مقاله:
مجله دين پژوهان، شماره 5، ؛


اين کتاب مشتمل بر 5 فصل به تحليل عاشورا پرداخته است که در فصل اول پيرامون سندسازی عاشورا بحث شده است که از محاسن آن اين است که برای پژوهشگران و محققان در زمينه زندگانی امام حسين عليه‏السلام و حماسه عاشورا مفيد و راهگشا باشد علاوه بر آن می‏تواند نشانگر مستند بودن آراء و افکاری باشد که در اين کتاب مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
در فصل دوم به پيشينه بحث و پژوهش در تحليل و تفسير قيام عاشورا پرداخته است و در فصل سوم فلسفه عاشورا از ديدگاه اهل سنت به رشته تحرير نگاشته شده است که از آوردن نظرات انديشمندان معاصر از اهل سنت صرف نظر شده است زيرا علاوه بر اينکه در کتب ديگر بصورت مفيد و مختصر مورد بحث قرار گرفته است از ادامه بحث خودداری می‏گردد.
و در فصل چهارم عاشورا از ديدگاه مورخان و مقتل نگاران مورد بحث قرار گرفته است و نهايتا در فصل پنجم حکمت قيام امام حسين عليه‏السلام از منظر علمای شيعه مورد بررسی قرار گرفته است که بطور کلی درباره علل قيام سيدالشهداء در آغاز از طرف مخالفان قيام و هواداران بنی اميه پرداخته است تا با تمسک به ظواهر آياتی چون «ولا تلقوا بايديکم الی التهلکه» تحريف و تخطئه گردد و سپس همان را علمای سلفيه از سنی‏ها دنبال کردند و دانشمندان شيعی در جوابگويی به آنها به تحليل اقناعی و مبتنی بر مقبولات مخالف بسنده کردند، اما طولی نکشيد که اين جواب که در موضع انفعالی و به صورت تدافعی تدارک شده بود از باب «دفع افسد به فاسد» انگاشته شد و مردود و متروک واقع گشت و برای توضيح مطلب مباحثی چون عصمت امام و علم امام عليه‏السلام مطرح گرديد و در اين ميان اصل شهادت بر هر اصل ديگری در حوزه عاشورا پژوهی غلبه پيدا کرد و بطور کلی حکمت و فلسفه قيام امام عليه‏السلام عبارتند از: 1- امتناع از بيعت با يزيد به هر نحو ممکن 2- جواب گويی و ترتيب اثر دادن به نامه‏ها و بيعت کوفيان و در نتيجه تشکيل حکومت 3- قيام به امر به معروف و نهی از منکر تا پای جان و شهادت و به نظر می‏رسد که همه حرفها در تحليل عاشورا به يکی از سه مورد فوق بر می‏گردد و آراء ديگری نظير گريه و يا برخی توجيه‏های عاشقانه و ... سالبه به موضوع از او و هرگز ربطی به قيام سيدالشهداء عليه‏السلام ندراد.
و با کمی تأمل معلوم می‏شود که حتی اين سه رأی به ظاهر متضاد هم، در حقيقت تعارض به هم ندارند و هر سه قابل جمع اند و با عنوان کلی‏تر و دقيق‏تر و همچنين مستندتر و واقعی‏تر می‏توان هر سه نظر را در طول هم و هر کدام را در جايگاه دقيق خود مورد بحث قرار داد.